Hazine ve Maliye Bakanlığı, 2024 yılı gelişmeleri ile 2025 yılına dair öngörüleri içeren “Hazine Finansman Programı”nı resmi internet sitesinde yayımladı. Orta Vadeli Program ve Merkezi Yönetim Bütçesi öngörüleri temel alınarak hazırlanan 2025 yılı Hazine Finansman Programı’na göre, geçen yıl 65,1 ay olan nakit iç borçlanmanın ortalama vadesi, bu yıl ocak-ekim döneminde 48,6 aya geriledi. Ayrıca, yüzde 20,6 olan sabit getirili Türk lirası cinsi iç borçlanma ortalama maliyeti de aynı dönemde yüzde 36 seviyesine ulaştı.
Yatırımcı tabanının genişletilmesi ve borçlanma araçlarının çeşitlendirilmesi amacıyla ilk kez 2012 yılında gerçekleştirilen kira sertifikası ihraçlarına 2024 yılında da devam edildi. Bu çerçevede, iç piyasada toplam 69,7 milyar lira tutarında Türk lirası cinsi kira sertifikası ihraç edildi. İlk kez 2017 yılı Ekim ayında ihraç edilen altın tahvili ve altına dayalı kira sertifikası ihraçları, bu yıl da sürdürülerek, sermaye piyasalarının güçlendirilmesi amacıyla bankalara ve yatırım fonlarına yönelik çeşitli ihraçlar yapıldı. 2024 yılında toplam 126,4 ton altın tahvili ve altına dayalı kira sertifikası itfasına karşılık, 48,5 tonu altın tahvili ve 83,3 tonu altına dayalı kira sertifikası olmak üzere toplam 131,8 ton altın karşılığı senet ihraç edildi.
Bu yıl ocak-ekim döneminde 2,9 milyar avro tutarındaki döviz cinsi iç borç anapara itfasına karşılık, iç piyasada 1,2 milyar avro tutarında döviz cinsi iç borçlanma gerçekleştirilmiştir. Bunun yanı sıra 1,6 milyar dolar tutarındaki döviz cinsi iç borç anapara itfasına karşılık da 1,6 milyar dolar tutarında döviz cinsi iç borçlanma yapılmıştır.
Yaz Dönemine Girmeden Finansman İhtiyacının %70’i Karşılandı
2024 yılı, küresel ekonomik görünüm, gelişmiş ülke merkez bankalarının para politikası kararları ve yaşanan jeopolitik gelişmeler ile şekillenmeye devam etti. Yıl içerisinde Avrupa Merkez Bankası (AMB) ve ABD Merkez Bankası (Fed) gibi gelişmiş ülke merkez bankalarının para politikasında gevşemeye gitmeleri gözlemlendi. Ülkelerin artan finansman ihtiyaçları ve küresel piyasalarda daha uygun koşulların oluşması neticesinde, özellikle gelişmekte olan ülkeler tarafından uluslararası sermaye piyasalarında yüksek tutarlarda tahvil ihracı gerçekleştirildi. Şubat ve Mart aylarında sırasıyla 3 milyar dolar ve 2 milyar avro tutarında gerçekleştirilen tahvil ihracı ile yılın ilk çeyreğinde yıllık finansman tutarının yarısından fazlası karşılanarak toplamda yaklaşık 5,2 milyar dolar finansman sağlandı. Temmuz ayında gerçekleştirilen 1,75 milyar dolar tutarındaki ihraç ile yaz dönemine girmeden yıllık finansman ihtiyacının %70’i karşılandı.
Ekim ayında Bakanlık tarafından ihraç edilen 3,5 milyar dolar tutarındaki 2035 vadeli tahvil ihracı ile eş zamanlı olarak yükümlülük yönetimi işlemi gerçekleştirildi. Bu işlem kapsamında, uluslararası piyasalarda işlem gören 2024 ve 2025 vadeli tahvillerin yaklaşık 1,8 milyar dolar tutarındaki kısmı, yeni ihraç edilen tahvillerle değiştirildi ve bu tutar 2035 yılına ötelendi. Böylelikle dış borç stokunun vadesi uzatıldı, refinansman riski azaltıldı ve itfa profili rahatlatıldı. Değişim işlemine ve yeni ihraç edilen tahvillerin nakit finansman kısmına yabancı yatırımcıların yoğun ilgisi gözlemlendi. Bu tahvil ihracı ile yaklaşık 1,7 milyar dolar nakit finansman sağlandı.
Konvansiyonel Tahvil ve Sukuk Piyasası İmkanları
2024 yılında ülke kredi notundaki artışlar ve risk primindeki iyileşmenin etkisiyle, yıl içerisinde gerçekleştirilen tüm tahvil ihracına ve değişim işlemine katılım yüksek oldu. 3 Ekim 2024 tarihli son ihraçta ABD tahvili üzerine ödenen ilave risk priminin uzun bir aradan sonra ilk kez 300 baz puanın altına gerilemesi, olumlu bir gelişme olarak öne çıktı. Bu gelişmeler doğrultusunda, 2024 yılı içinde uluslararası sermaye piyasalarında gerçekleştirilen tahvil ihracı toplamı 10,5 milyar dolara ulaştı. Son tahvil ihracının yükümlülük yönetimi kısmı hariç tutulduğunda, bu miktarın yaklaşık 8,6 milyar dolarlık kısmı nakit finansman olarak elde edildi. Piyasa koşulları uygun olduğunda, yılın geri kalanında potansiyel bir finansman işlemi için konvansiyonel tahvil veya sukuk piyasasındaki finansman imkanları değerlendirilebilecek.
Yatırımcı ilişkileri kapsamında, 2024 yılı ocak-ekim döneminde uluslararası yatırımcılar, finansal kuruluşlar ve kredi derecelendirme kuruluşları ile Türk ekonomisi ve sermaye piyasalarındaki gelişmelere dair çok sayıda görüşme yapılarak, farklı profil ve çeşitlilikteki yatırımcı kitlesine ulaşılmıştır.
2025 Yılı İç Borçlanma Planları
Gelecek yıl, 1 trilyon 373,2 milyar lira anapara ve 1 trilyon 868,7 milyar lira faiz olmak üzere toplam 3 trilyon 241,9 milyar lira tutarında borç servisi gerçekleştirilmesi bekleniyor. Bu borç servisinin 2 trilyon 385 milyar lirasının iç borç, 856,9 milyar lirasının ise dış borç olarak yapılması öngörülüyor. İç borç servisinin 2 trilyon 229 milyar liralık kısmı piyasaya yapılacak ödemelerden, 156 milyar liralık kısmı ise kamu kurumlarına rekabetçi olmayan teklif yoluyla gerçekleştirilen satışların ödemelerinden oluşması hedefleniyor. Nakit bazlı faiz dışı dengenin eksi 62,9 milyar lira olması bekleniyor. 2025 yılında uluslararası sermaye piyasalarından tahvil ve kira sertifikası ihraçları yoluyla 11 milyar dolar tutarında finansman sağlanması öngörülmektedir. Bu öngörüler doğrultusunda, 2025 yılında 2 trilyon 845,5 milyar lira iç borçlanma planlanmaktadır.
Piyasa Koşullarına Dayalı İhaleler
Programa göre, Türk lirası cinsinden sabit kuponlu “gösterge tahvilleri”nin ihracına piyasa koşulları çerçevesinde düzenli devam edilmesi amaçlanmaktadır. Türk lirası cinsinden kuponlu/kuponsuz bonolar ve tahviller, farklı vadeli değişken kuponlu tahviller, enflasyona endeksli tahviller, altın tahvili ve altına dayalı kira sertifikaları, itfa takvimine ve piyasa koşullarına bağlı olarak ihraç edilebilecektir. Ayrıca, Türk cinsi kira sertifikalarının ihraçlarına 2025 yılında da devam edilmesi öngörülmektedir. Piyasa katılımcılarının ilave talepleri de değerlendirilecektir.
Aylık nakit girişleri ve çıkışları arasında gözlemlenebilecek geçici uyumsuzluğun giderilmesi amacıyla kısa vadeli Hazine bonoları ve “Para Piyasası Nakit İşlemleri Aracılığı ile Sağlanacak Finansman Hakkında Yönetmelik”te belirtilen finansman araçları kullanılabilecektir. Borç servisinin dönemler arası dengeli dağılımının sağlanması ve ikincil piyasada fiyat etkinliğinin artırılması hedefleri doğrultusunda, piyasa koşulları çerçevesinde değişim ve geri alım ihaleleri yapılabilecektir. İhalelere ilişkin detaylar, ihale gününden en az bir iş günü önce kamuoyuna duyurulacaktır.
Uluslararası sermaye piyasalarından finansman sağlanması amacıyla çeşitli vadelerde konvansiyonel tahviller, kira sertifikaları, yeşil tahviller, sosyal tahviller ve/veya sürdürülebilir tahviller piyasa koşullarına bağlı olarak ihraç edilebilecektir. Piyasa çeşitliliğinin sağlanabilmesi için uluslararası piyasalarda ABD dolarının yanı sıra, imkan olması durumunda diğer döviz cinslerinden ihraçlar da yapılabilecektir. Yatırımcı ilişkilerinin geliştirilmesi ile uluslararası sermaye piyasalarında ülkeye yönelik yatırımcı algısının güçlendirilmesi amacıyla, uluslararası yatırım bankaları, kredi derecelendirme kuruluşları ve uluslararası yatırımcılarla gerçekleştirilen görüşmelere devam edilecektir.
