Nobel ödüllü ekonomist Prof. Daron Acemoğlu, Donald Trump’ın ekonomi politikaları hakkında önemli uyarılarda bulundu. Acemoğlu, Trump döneminde işçi sınıfı için olumsuz gelişmeler yaşanabileceğini ifade etti. X sosyal medya platformunda yaptığı uzun açıklamada, özellikle yapay zeka ve Silikon Vadisi’ne dair yaklaşımının yanı sıra Amerikan kurumlarına olası etkilerini de ele aldı.
Acemoğlu, Trump’ın zamanlamasının çok iyi olduğunu belirterek, “Biden’ın uyguladığı birçok politika büyük oranda başarılı oldu. Ancak bu politikaların meyvelerini toplamak Trump’a nasip olacak ve kendine pay çıkaracaktır. Biden, 1980’lerden beri alışık olduğumuzun aksine, çalışan kesim için daha fazla iş yaratmaya ve tabandaki maaşları artırmaya dönük politikalar geliştirmişti. Örneğin, CHIPS yasası ve IRA, ülkenin endüstriyel ve teknolojik bazını güçlendiren etkiler doğuruyor. Biden döneminde yapılan altyapı yatırımları, ABD ekonomisini ve üretimini destekleyerek iş ve ücret artışına yol açabilir. Ancak bu süreç zaman alacağı için, Trump’ın kendine pay çıkarma fırsatı bulmasına olanak tanıyabilir; fakat onun uygulayacağı politikaların etkileri nedeniyle bu pay çok sınırlı olabilir,” dedi.
Yüksek Gümrük Vergileri ve İstihdam Üzerindeki Etkileri
Acemoğlu, Çin’e uygulanacak yüksek gümrük vergilerinin istihdam yaratma potansiyelinin olmadığını vurguladı. Ayrıca, müttefiklere de yüksek vergilerle devam edemeyeceğinin altını çizdi. Bu durumun ekonomiye yardımcı olmaktansa, büyümeyi negatif etkileyip karmaşık tedarik zincirlerini aksatabileceğine dikkat çekti.
Biden döneminde enflasyon görünümüne de değinen Acemoğlu, “Biden’ın erken dönem politikalarının enflasyonu artırdığı eleştirisi yapılabilir. Ancak büyük ölçüde Fed’in yardımıyla enflasyon geriledi ve muhtemelen düşük bir seviyede yeni bir denge bulacak. Yakında fiyatların, bir önceki yıla göre ne kadar yükseldiği unutulacaktır. Ancak Trump’ın ekonomik ajandasında enflasyonun dengeye gelmesi için hiçbir strateji yok. Gümrük vergileri uygulanırsa, başlangıçta enflasyonu artırabilir. Eğer Trump, popülaritesini artırmak için Fed’e faiz indirme baskısı yaparsa, yüksek enflasyon geri dönebilir,” şeklinde konuştu.
Kripto Varlıklar Üzerine Görüşleri
Acemoğlu, Trump’ın kripto varlıklar konusundaki yaklaşımına da değindi. Bu durumun büyük ihtimalle yeni dolandırıcılıklara ve küçük yatırımcıların sürdürülemez balonlara para kaybetmesine yol açacağını ifade etti. Kripto para piyasalarından Amerikan işçileri veya tüketicileri için olumlu sonuçlar beklemediğini belirtti. Trump yönetiminin bu konudaki en büyük risklerinin, orta ve uzun vadede kendini göstereceğine dikkat çekti.
Yapay Zeka ve Gerekli Düzenlemeler
Acemoğlu, yapay zekaya dair de önemli noktalar paylaştı. Biden’ın yapay zeka konusundaki başkanlık emrinin, potansiyel olarak büyük dönüşüm yaratabilecek bir teknolojinin regülasyonu için yetersiz bir başlangıç olduğunu belirtti. Gerekli düzenlemeler yapılmadığı takdirde, yapay zekanın birçok endüstriyi olumsuz etkileyebileceğine vurgu yaptı. Sosyal medya örneğinde olduğu gibi, tüketicilerin ve toplumun yaygın bir şekilde manipüle edilmesine yol açabileceğini belirtti.
Acemoğlu, “Belki de daha kötüsü, yapay zekanın gerçek potansiyeli olan çalışanlara yardımcı olacak bir bilgi teknolojisi olma niteliği asla gerçekleşmeyecek. Trump’ın muhtemelen tüm düzenlemeleri kaldırması, en fazla kayıtsız yatırımcılar ve Silikon Vadisi’ndeki risk sermayedarları tarafından desteklenen yapay zeka aldatmacalarının yeniden patlak vermesine yol açacaktır,” dedi.
Trump’ın Ekonomi Üzerindeki Etkileri
Acemoğlu, Trump’ın yapay zeka regülasyon yaklaşımının, büyük olasılıkla kötü yapay zeka uygulamalarına yol açacağını savundu. En büyük maliyetin, Trump’ın büyük şirketler ve Silikon Vadisi’ndeki risk sermayedarlarını desteklemesiyle oluşacak olan ve çalışanların aleyhine sonuçlar verecek daha fazla otomasyon olacağını belirtti. Bu durumun maliyetinin Amerikan işçileri için çok yüksek olacağına dikkat çekti.
Acemoğlu, “İkinci en büyük maliyet ise Amerikan kurumlarına olacaktır. Defalarca belirttiğim gibi, Trump Amerikan kurumları için büyük bir tehlike. Ancak bu durum, ABD demokrasisinin dört yıl içinde sona ereceği anlamına gelmiyor. Bu riskin tamamen yok olduğunu söylemek mümkün değil, ama en olası senaryo bu değildir. Ancak Trump, demokratik normları daha da zayıflatacak, politikada belirsizliği ve keyfiliği artıracak, polarizasyonu derinleştirecek ve kurumlara olan güveni zedeleyecektir. Adalet Bakanlığı da bu güven bunalımından etkilenen başlıca kurumlardan biri olacaktır.” şeklinde ifade etti.
Acemoğlu, “Bu durum hemen bir ekonomik çöküş anlamına gelmiyor. Hatta Trump tarzı transaksiyonal politikalar, ilk aşamada ayrıcalıklı şirketlere yatırım yapmayı teşvik edebilir. Ancak orta vadede, yani 10 yıl gibi bir zaman diliminde, zayıflayan kurumlar, artan belirsizlikler ve adalete olan güvenin zedelenmesi, yatırım ve verimlilik üzerindeki olumsuz etkilerini göstermeye başlayacaktır. Bu tür kurumsal zayıflamalar, ekonomi için oldukça maliyetli olabilir. Özellikle sağlık, eğitim, online işler ve tüketici hizmetleri gibi alanlarda yapılmamış düzenlemeler, çalışanlar için kötü haberler doğuracaktır. Eğer ekonomi inovasyon ve üretkenlik artışı yaratamazsa, reel ücretler artmayacaktır. Çalışanların lehine olan teknolojilere yatırım yapmazsak, ücretler ve iş imkanları olumsuz etkilenecektir,” diye ekledi.
