Dünya Bankası, Ekim 2024 tarihli Emtia Piyasaları Görünüm Raporu’nu yayımladı. Raporda, küresel emtia fiyatlarının 2026 yılına kadar düşüş göstermesinin beklendiği vurgulandı. Özellikle Orta Doğu’da yaşanan potansiyel çatışmaların dahi, mevcut petrol bolluğunun etkisiyle emtia fiyatları üzerinde sınırlı bir etki oluşturabileceği ifade edildi. Rapora göre, küresel emtia fiyatları, 2025 yılında son beş yılın en düşük seviyelerine gerileyerek, Kovid-19 salgınından önceki döneme göre yaklaşık yüzde 30 oranında daha yüksek kalmaya devam edecek.
Emtia Fiyatlarında Düşüş: Petrolün Rolü
Raporda, emtia fiyatlarının bu yıl yüzde 3,4 oranında düştüğü, 2025’te ise yüzde 5,1 ve 2026’da yüzde 1,7 daha düşüş göstermesinin beklendiği kaydedildi. Bu durum, fiyatların 2020 yılından bu yana en düşük seviyelerine ulaşmasına neden olacak. Dünya Bankası’nın tahminlerine göre, 2024-2026 yılları arasında küresel emtia fiyatlarının yaklaşık yüzde 10 azalması öngörülmektedir. Bu öngörülen düşüşlerde, petrol fiyatlarının başı çektiği belirtilirken, doğal gaz fiyatlarındaki artışlar ve metaller ile tarımsal ham maddelerdeki istikrarın bu düşüşleri sınırlayabileceği ifade edilmektedir.
Raporda, gelecek yıl küresel petrol arzının, talebi günde ortalama 1,2 milyon varil aşması bekleniyor. Bu durum, daha önce yalnızca 2020 yılındaki salgın döneminde ve 1998 yılındaki petrol fiyatlarındaki çöküş esnasında yaşanan bir bolluk olarak dikkat çekmektedir. Dünya Bankası’nın raporuna göre, Brent tipi ham petrol fiyatlarının 2024’te ortalama varil başına 80 dolar, 2025’te 73 dolar ve 2026’da 72 dolara gerilemesi beklenmektedir.
Gıda ve Enerji Fiyatlarında Düşüş Beklentisi
Küresel gıda fiyatlarının bu yıl yüzde 8,5 ve 2025’te yüzde 4 oranında düşüş göstermesi, ardından dengelenmesi bekleniyor. Ancak gıda fiyatlarının, 2015-2019 yılları arasındaki ortalama seviyenin yaklaşık yüzde 25 üzerinde kalacağı öngörülmektedir. Raporda, enerji fiyatlarının da bu yıl yüzde 5,8, gelecek yıl yüzde 6,2 ve 2026’da yüzde 2,1 düşmesi bekleniyor. Gıda ve enerji fiyatlarındaki bu düşüş, merkez bankalarının enflasyonu kontrol etme çabalarını kolaylaştırabilir.
Ancak, raporda silahlı çatışmaların tırmanmasının enerji arzını sıkıntıya sokabileceği ve gıda ile enerji fiyatlarını artırarak bu çabaları zorlaştırabileceği vurgulanıyor. Özellikle Orta Doğu’daki çatışmaların artma olasılığı, enerji fiyatları için yakın vadede önemli bir yukarı yönlü risk oluşturmakta ve bu durum diğer emtialar için de potansiyel zincirleme sonuçlar doğurabileceği belirtilmektedir.
Altın Fiyatlarında Rekor Beklentisi
Raporda, “güvenli liman” arayan yatırımcılar için öne çıkan altının ortalama fiyatının bu yıl rekor kırmasının ve 2023’teki ortalamanın yüzde 21 üzerinde seyretmesinin beklendiği bildirilmektedir. Altının, jeopolitik ve politik belirsizlik dönemlerinde sıkça değer kazandığı ifade edilerek, gelecek iki yılda altın fiyatlarının Kovid-19 salgınından önceki beş yılın ortalamasının yüzde 80 daha yüksek kalmasının ve yalnızca hafif bir düşüş göstermesinin öngörüldüğü kaydedilmektedir.
Raporda, Çin’in emlak sektöründeki zayıflığın sıkı arz koşulları ve enerji dönüşümünden kaynaklanan bazı metallere yönelik artan taleple dengelenmesi nedeniyle, 2025-2026 yıllarında endüstriyel metal fiyatlarının istikrarlı bir seyir izlemesinin beklenildiği ancak Çin’deki beklenmedik büyüme sonuçlarının metal piyasalarında dalgalanmalara yol açabileceği belirtilmektedir.
