Rekabet Kurulu 2024 Yılında Uygulanan Cezalar ve Tüketici Bilgilendirmesi
Rekabet Kurulu’nun 2024 Yılına Ait Cezaları
Rekabet Kurulu, aldatıcı reklamlar ve haksız ticari uygulamalar nedeniyle 2024 yılında toplamda 277 milyon liranın üzerinde para cezası uygulamıştır. Bu bağlamda, 16 Ocak 2025 tarihinde gerçekleştirilen 353 sayılı toplantıda, tüketicileri yanıltan, aldatıcı reklamlar ile bilgi ve tecrübe eksikliklerini istismar eden ticari uygulamalar detaylı bir şekilde incelenmiştir.
Bu ayki toplantıda, toplamda 209 dosya değerlendirilmiş ve bunlardan 189’unun mevzuata aykırı olduğu tespit edilmiştir. İlgili reklam ve ticari uygulamalar hakkında, 1 dosya için tedbiren durdurma kararı alınırken, 188 dosya için reklam durdurma cezası uygulanmıştır. Böylece toplamda 29 milyon 136 bin 384 lira idari para cezası kesilmiş ve aykırı bulunan dosyalardan 10’una da tüketici mağduriyetlerinin önlenmesi adına erişim engeli idari tedbirinin uygulanmasına karar verilmiştir.
Finansal Piyasalar Üzerine İncelemeler
Rekabet Kurulu, toplantıda ayrıca tüketicilerin çevresel hassasiyetlerinin istismar edilmesinin önüne geçmek amacıyla bankacılık sektöründeki çevre ile ilgili beyanların kullanımını da değerlendirmiştir. Yapılan incelemelerde, enerji kimlik belgesi bulunan konutlara yönelik sunulan “yeşil konut kredisi” ve elektrikli ile hibrit araçlara özel “yeşil taşıt kredisi” gibi kredi reklamlarında ana vaadin açık ve anlaşılır bir şekilde belirtilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Ancak reklamlarda, faiz oranı veya ücret muafiyeti gibi avantajlardan bahsedilirken, bu avantajlara dair yeterli bilgilendirmenin yapılmadığı ortaya konulmuştur.
Aynı zamanda, çevreye duyarlılıkla ilgili olarak “cazip” ve “uygun” faiz oranlarından bahsedilmesine rağmen, uygulamada bu kredilerin standart kredilerden herhangi bir farklılık göstermediği, ve son olarak gerçekleştirilen çevresel eylemlerin gerçekte olduğundan daha büyük bir etki yarattığı izlenimi oluşturulduğu tespit edilmiştir.
Bu kapsamda, bahsi geçen aykırılıkları içeren reklamlar ile ilgili olarak, 10 banka hakkında “reklam durdurma cezası” uygulanmasına ve finansal piyasalara ilişkin birlik ve sivil toplum kuruluşlarına bilgilendirme yapılmasına karar verilmiştir.
Tüketicilerin Doğru Bilgilendirilmesi
Finansal sözleşmelere taraf olan tüketicilerin en uygun kredi teklifini seçebilmesi ve sektörde adil rekabetin sağlanabilmesi amacıyla, kredi reklamlarında faiz ve kar payı dışında tüm ücret, komisyon ve masrafların belirtilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Ayrıca, kredinin toplam maliyeti ve yıllık maliyet oranını gösteren bilgilerin, reklamın ana mesajında yer alması zorunludur.
Bu çerçevede, Reklam Kurulu, bir finansman şirketinin araç kampanyası reklamında, faiz oranlı kredinin şartı olarak alınan katılım ücretinin ana mesajda yer almadığını ve bu ücretin dahil olduğu yıllık maliyet oranı bilgisinin verilmediğini tespit etmiştir. Böylece, tüketicilerin kredinin gerçek maliyetinin gizlendiği ortaya konulmuştur. Bu nedenlerle, söz konusu reklamların durdurulmasına karar verilmiştir.
